Türbülans Nedir, Pilotlar Türbülans ile Nasıl Başeder ?


Türbülans son yıllarda hiçbir ölümlü kazaya neden olmasa da ne kokpit ekibi ne kabin ekibi ne de yolcular tarafından karşılaşılması mutluluk veren bir hadise değildir. Bazı yolcular tarafından türbülansın pilotlar tarafından kasten yapıldığı şehir efsanesi dolaşsa dahi pilotların bunu uçağa kasten yapmaları teknik olarak asla mümkün değildir. Tüm pilotlar türbülansın ne zaman olacağını bilecek kadar bilgi sahibi ve onunla başa çıkacak donanıma sahip olarak eğitim almaktadırlar. Peki nedir bu türbülans ?

En kısa haliyle anlatmaya çalışırsak türbülans atmosferin düzensiz hareketidir. Yani farklı hızlarda seyreden iki hava kütlesinin birbirleri ile karşılaşması durumudur. Türbülans meydana gelmesi için illa fırtına yada kötü hava olaylarının olmasına gerek yoktur, gökyüzünde tek bir bulut olmadığı zamanlarda bile gerçekleşebilecek bir olaydır. Farklı atmosferik basınçlarda, jet streamlerde, Dağların tepelerinde, fırtınalı havalarda kısacası her zaman meydana gelebilen türbülansın hafif, orta, şiddetli ve aşırı olmak üzere (light-moderate-severe-extreme)  4 derecesi  bulunmaktadır. Bunlarla değil de daha çok nedenleri ile ilgilenecek olursak, kaynaklarına göre aşağıdaki gibi bir gruplandırma yapabiliriz.

Açık Hava Türbülansı (Clear Air Türbülans): Bu tipteki türbülansların temel sebebi, çok yüksek seviyelerde bulunan ve tüm dünyası saran, jetstream adlı çok hızlı hava akımlarıdır. Jetstream’lerin hızı ve yönü son derece ani bir biçimde değişiklik gösterebilir. Bu değişim sonucunda ortaya çıkan dairesel hava akımları, türbülansa yol açar. Açık hava türbülansı, en tehlikeli türbülans türüdür zira uçaktaki hava durumu radarı tarafından tespit edilemez.

Kuyruk Türbülansı(Wake Turbulance): Bu tipteki türbülans, uçak kanatlarının uçlarında meydana gelen dairesel hava hareketi sonucu ortaya çıkar.Özellikle geniş gövdeli uçakların arkasından gelmekte olan dar gövdeli uçaklar, bundan etkilenebilir.

Convective(taşınımlı) Türbülans: Yeryüzünün her noktasından eşit ısınmamasından kaynaklanan türbülans çeşididir. Nemli hava ısınıp yükselerek bulut çeşitlerinde de değindiğimiz yüksek oranda bünyesinde türbülans ihtiva eden dikine Cb (kümülonimbus) bulutları oluşur.

Mekanik Türbülans: Hava akımının yeryüzündeki pürüzlere uğrayarak yön ve hız değiştirmesinden kaynaklanan türbülanstır. Pürüzlerden kasıt, ormanlar, tepeler,ovalar ve insan yapıtı binalar köprüler olabilir.

Dağ Dalgaları: Kuvvetli rüzgâr akımlarının dağların tepesinden veya kenarlarından hızlı bir biçimde geçmesi sonucunda ortaya çıkar. Bu tipteki türbülanslardan kaçınmak son derece kolaydır; zira dağların yeri bellidir.

Yolcular tarafından korunması gayet kolay olan türbülansta tek yapılması gereken kemerlerinizin bağlı kalmasıdır. Amerika’da her yıl ortalama 58 yolcu türbülans tarafından yaralanmaktadır, bunların yarısı kabin ekibi olup hali hazırda kemerleri bağlı olmayan yolculardır. Hatta kabin ekibinin tüm eşyalarınızı dolaplara koyarak kapakları sıkıca kapamaları doğacak bir türbülansta eşyaların sizlere zarar vermemesi içindir. 

Peki Türbülans uçağa zarar verebilir mi ? kanatlar kopabilir uçak parçalanabilir mi ? 

Uçaklar havayolları tarafından hizmete başlamadan önce sayısız statik ve dinamik direnç, performans testlerinden geçmektedirler, eğer bu testler baz alınır ise türbülansta uçağın maruz kaldığı gerilmeler yanında hiç kalır. Yani kısacası Uçuş testlerinde verilen gerilmeler türbülans değerlerinin çok daha üstünde yer almaktadır. 

Pilotlar ise türbülansı dispeçler ile irtibat kurarak öğrenebilecekleri gibi kendi tecrübeleri ile de  öngörebilir ya da uçuş öncesi brifinglerde gerekli hava raporlarını inceleyerek buna göre değerlendirme yapabilirler. Kaçınma metodu olarak uçulan irtifayı değiştirebilir ya da başka rotalar seçebilirler. Eğer birbirini takip eden büyük türbülanslar mevcut ise en hafif türbülansın olduğu rotayı seçerek devam edebilir ya da rota değiştirildiğinde de yakıt hesabına göre uçuş emniyeti tehlikeye giriyor ise en yakın havalimanına acil iniş yapma hakkına sahiptirler. Mevcut şiddetli bir türbülansta yaralanmalar meydana gelmişse güvenlik tehlikeye atılmadan yine en yakın meydana acil iniş kararı kaptanlar tarafından alınabilir. 


Sosyal medyada paylaş...

yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format